Genel olarak tarımda makineleşme de olduğu gibi süt sağımında da makine kullanımı hem hijyen ve hayvan sağlığı hem de zaman kazanımı açısından önem arz etmektedir. Bunun yanında kaliteli bir süt ancak sağlıklı hayvanlardan, temiz bir sağım sonucu elde edilir. Memelerin sağlıklı olması temizlik kurallarına uymaktan geçer. Sütçülük yapılan bir işletmede temel konu temizlik olmalıdır. Hayvan barınaklarının süpürülüp yıkanması, dezenfekte edilmesi, sağımcının el ve vücut sağlığının yerinde olması, kolayca yıkanıp temizlenen temiz iş kıyafetleri bulunması gerekmektedir.
Büyük işletmelerde zamandan ve işgücünden kazanmak amacıyla kullanılan ancak çok dikkatli uygulanılması gereken bir sağım şeklidir. Sağım makinesi buzağının anasını doğal olarak emme biçimine göre yapılmıştır.
Buzağının emme hareketleri sırasında boğazında negatif bir vakum, meme içinde toplanan süt ise pozitif bir vakum oluşturur. Bu basınç farkı nedeniyle süt buzağının ağzına akar. Bu esnada buzağı dili ve damağı ile sıkıştırdığı meme başına masaj yapar ki bu meme başındaki kanın rahat dolaşması için gereklidir.
Sağım makinesi buzağının emme hareketini vakum pompası ile masaj etkisini de pulsatör yardımı ile gerçekleştirir. Çok değişik tipte sağım makineleri olmasına rağmen hepsi aynı esasa göre çalışırlar.
Bir sağım makinesinde beş temel kısım bulunmaktadır:
1. Vakum motoru,
2. Vakumu taşıyan borular,
3. Pulsatör,
4. Sağım ünitesi,
5. Sütün toplandığı yer.
Makineli sağım ile süt 3-5 dakika İçinde sağılabilir. Sağım sonuna doğru süt azaldıkça memelere avuç içi ile masaj yapmak yararlıdır. Sütün tamamının memeden alınmasına özen gösterilmelidir.
Sağım sonunda hayvanlar yattıkları için sağım anında açık kalan meme başı deliğinin mikrop kapma olasılığı fazladır. Bu nedenle şayet yemleme sağımdan sonra yapılırsa hayvan bu kapanma süresini ayakta geçirecek hastalık kapma riski azalacaktır. Aynı zamanda sağım sonrasında meme başları daldırma kaplarında uygun bir antiseptik kullanarak mikroplardan arındırılabilir.
Sağım sona erdiğinde sağım makinesi özenle temizlenerek gerekli dezenfeksiyon yapılmalıdır. Günlük temizlik ve bakımın yanı sıra periyodik bakımlarda aksatılmamalı eskiyen, yırtılan ve bozulan parçalar aksatılmadan yenilenmelidir. Özellikle iç lastik gömlekleri altı ayda bir değiştirilmeli, diğer zamanlarda sodalı su ile kaynatılarak süt taşları nedeniyle yüzeylerinin pürüzlü hale gelmesi önlenmelidir.
SAĞILAN SÜTLERİN MUHAFAZASI
Hasta ya da tedavi görmekte olan hayvanların ilaçlı sütleri kesinlikle diğer sütlerle karıştırılmamalıdır. Kullanılan ilacın sütten arınma süresi dikkate alınarak sağılan sütler 4-7 gün süreyle imha edilmelidir. Süt sağımı yapıldıktan sonra sütler ahırda bekletilmemeli bir an önce soğutularak mikrobiyal üremenin önüne geçilmelidir.
İnsan sağlığını doğrudan etkileyen süt hijyeninin; hayvan sağlığı ve sütün muhafazasına bağlılığını göz önünde bulundurularak; Bakanlığımız tarafından Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi Programı - Makine Ekipman Desteklemeleri kapsamında Bolu'lu çiftçilerimize; %50 hibe verilerek son 7 yılda 115'i süt sağım ünitesi (sağım makinası soğutma tankı) olmak üzere 1415 makina ekipman dağıtılmış olup toplam 5.335.104,74 TL hibe desteği sağlanmıştır. Bu yıl verilen makinaların tespit çalışmaları ile takip süreleri devam eden makinaların yerinde kontrolleri yapılmaya devam edilmektedir.